KONTROLLI DHE ANALIZATORET NE INDUSTRINE E QUMESHTIT

[Fatlum Dibra]

Latest post of the previous page:

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

Metoda për përcaktimin e mikroorganizmave acido laktike ne Jogurt – kos.

Megjithese janë të rrallë konsumatorët që qendrojne indiferent dhe nuk e vleresojne sa duhet kete produkt acido-laktik dhe kjo vjen per mungesë njohurish, KOSI ose (siç e quajne në vendet e tjera Jogurti) prodhohet kudo në vendin tone por kohet e fundit edhe importohet, vlera e tij percaktohet kryesisht nga lloji i baktereve të mira “GJITHMONË TË GJALLA” qe permban dhe numri i tyre per çdo ml KOS, kete e thone mendjet e ndritura, mirëpo a kemi të dhena konkrete? Dhe si i përgjigjemi që kosi që prodhojme në shtepi por edhe ne mjaft qendra perpunimi thartohet brenda disa diteve POR ka raste kur e blejme ne treg nuk acidohet! Kjo nuk eshte normale.
Ata miq që njoh un nguten dhe thonë se eshte pune e Laboratorit kontrollit per sigurine e ushqimeve, sigurisht edhe ata duhet te bejne kontrolle te tilla POR ka një problem; keta baktere nuk jane patogjene dhe aspak te rrezikshme mirëpo ekzistenca e tyre ne KOS dhe ne PRODUKTET PROBIOTIKE në gje-ndje te ngordhur ose jo ak-tive i bën të pavlefshëm keta produkte dhe eshte shkelje e proced-ures teknologjike. Teknologet duhet t`a dijnë se vetem një menyre mund te rrisë jete-gjatesine e kosit = kjo eshte duke ndryshuar rap-ortin e llojeve të baktereve, rruget e tjera jane vetem MASHTRIM, keto probleme i zgjidhin qendrat studimore te ketij sektori me specialistet e aftë.

SI VERIFOHEN KETO BAKTERE?
Ka vende që i vijne ne ndihme konsumatorit për të kontrolluar tre-guesit e produktit, duke aplikuar kontrollin me anen e një aparati në dalje të supermarketit, diku ka laboratore kontrolli kundrejt nji pagese modeste verifikon treguesit.
Duke vleresuar seriozisht kete problem ka vende ku merret Katedra Teknologjise se Qumeshtit,madje vet REKTORATI etj etj.
Sidoqoftë un vazhdoj të bej perpjekje “të pasukseseshme” per të orjentuar prodhuesit tane lidhur me menyrat e verifikimit te bak-tereve të mira ne produktet acido-laktike, ka ardhe koha te vihet në vrojtusin e Elektromikroskopit edhe kosi i jonë, dhe më mire se kushdo kete e pune e kryen QENDRA STUDIMORE E QUMESHTIT.
Metoda bazohet në mbjelljen e një sasie të caktuar të produktit dhe (ose) hollimet e tij në terrene ushqyese selektive të lëngshme ose të agarizuar, kultivimin në kushte optimale, nëse është e nevojshme, përcaktimin e vetive morfologjike dhe biokimike të mikroorganizmave të zbuluara. Metoda përdoret në kontrollin aktual të prodh-imit.
Mbjellja për llogaritjen e baktereve acido laktike (streptokoku termofil dhe laktobacili bullgar dhe acidofilik, nëse përdoret) kryhet në qumështin e skremuar dhe steril. Për ta bërë këtë, 1 cm3 nga hollimi 10 fish i gjashte, shtate dhe i nënte i jogurtit-kosit hidhet ne dy epruveta me qumesht steril te skremuar. Epruvetat e mbjella (inokuluara) vendosen ne termostat në inkubacion në 37 ± 1 ° С per 72 ore.
Përpunimi i rezultateve kryhet sipas GOST 10444.11.
Metoda për përcaktimin e mikroorganizmave të acidit laktik (Lacto-bacillus del-bucki subsp. Bulgaricus dhe Streptococcus thermophi-lus) në kos (plating) në terrene të ngurta. Le të jetë e qartë per të gjithe keto jane bakteret që kthejne qumeshtin ne KOS dhe po aq e rendesishme eshte se ku në cilin vend jane izoluar kete na keshillo-jne mikrobiologet.
Kjo metodë ka për qëllim llogaritjen e mikroorganizmave specifikë në kos dhe bazohet në mbjelljen e një sasie të caktuar produkti dhe (ose) hollimet e tij në terrenet ushqyese të agarizuara, kultivimin e kulturave në kushte optimale, duke marrë parasysh rezultatet e marra dhe, nëse është e nevojshme, përcaktimin e vetive morfo-logjike dhe biokimike të mikroorganizmave të zbuluar dhe tyre numërimit.
Lactobacillus delbucki subsp. bulgaricus: një mikroorganizëm termo-filik që form on koloni lentikulare me skaje të përcaktuara qartë me dimetër 1-3 mm në një terren të acidifikuar MRS nën kushtet e përsh-kruara në këtë metodologji.
Përgatitja mikroskopike: formohen shkopinj, zakonisht të shkurtër, por ndonjëhe rë edhe më të gjatë, jo-spore, G +, të palëvizshëm, katalazë-negativë.
Streptococcus thermophilus: një mikroorganizëm termofilik që formon koloni të thjerrëzave me diametër 1-2 mm në terrene e kulturës M17 në kushtet e përshkruara nga kjo metodë.
Përgatitja mikroskopike: qelizat sferike (0.7-0.9 mikronë në diametër) në çifte ose zinxhirë të gjatë, G +, katalazë-negative.
Zgjidhja e hollimit:
- peptoni 1 (tretja triptike e kazeinës) - 0,5 g;
- peptoni 2 (tretja triptike e mishit) - 0,5 g;
- ujë i distiluar - 1 l.
Peptonet treten në ujë. Derdhni 1 litër në shishe ose kone. Sterilizohet në 121 ± 1? C për 15 ± 1 min.
Para hapjes, sipërfaqja e paketës së kosit është larë, fshirë, duke hequr papastërtinë. Pastaj sipërfaqja fshihet me 70% alkool etilik. Pako (gota plastike) me kos hapet në kushte afër aseptikut.
Një pjesë e kosit që peshon 10 ± 1 g vendoset në një pjatë sterile dhe përzihet plotësisht duke përdorur pajisje sterile ose një blender. Pas kësaj, përgatitet një përgatitje mikroskopike e jogurtit, e njollosur me metilen blu, atëherë disa fusha vrojtimi ekzaminohen nën një miroskop për të përcaktuar raportin e dy specie ve bakteriale (cocci dhe bacilli) dhe për të zgjedhur hollimet për llogaritjen e tyre sasiore. Si rregull, hollimi i pestë ose i gjashtë përdoret për të numëruar shufrat, hollimi i shtatë ose i tetë përdoret për të numëruar streptokokët.
Për të përgatitur hollimin e parë, një zgjidhje i shtohet mostrës së kosit (shiko më lart) derisa vëllimi i përgjithshëm të arrijë 50 cm. perzihet me një blender për 1 min. Pastaj shtoni solucionin derisa vëllimi i përgjithshëm të arrijë 100 cm.
Për të përgatitur hollime dhjetëfishe, 1 cm_ e hollimit të parë të kosit shtohet në një epruvete me 9 cm solucion. Përzierja përzihet tërësisht për 10 s. Ky operacion përsëritet derisa të merren një seri hollimesh të kërkuara.
Për të përcaktuar sasinë e mikroorganizmave të mësipërm, 1 cm_ e çdo hollimi mbillet në dy pjatat Petri për të përcaktuar secilin lloj të mikroorganizmave. Me rastin e përcaktimit të sasisë së substratit Lactobacillus delbucki. bulgaricus derdhet në secilën enë Petri 12-15 cmі të MRS të acidifikuar të shkrirë MRS me një temperaturë prej 45 1?. Me rastin e përcaktimit të Streptococcus thermophil us, 12-15 cm_ e mediumit të shkrirë M17 derdhet në secilën enë Petri në një temperaturë prej 45 ± 1? C.
Përmbajtja e pjatave Petri përzihet plotësisht menjëherë pas futjes së një terren ushqyes në to dhe më pas lihet të ngurtësohen gotat e mesme në një sipërfaqe horizontale të ftohtë. Pas kësaj, kupat kthehen përmbys dhe grumbullohen njëra mbi tjetrën (jo më shumë se 6 copë) dhe vendosen në një termostat.
Pjatat Petri termostohen në një temperaturë prej 37 ± 1? C për numërimin e sub sp. Lactobacillus delbucki. bulgaricus - 72 orë në kushte anaerobe, për numërimin e Streptococcus thermophilus - 48 orë.
Pas inkubacionit, numri i kolonive karakteristike në secilën pjatë Petri llogaritet. Kupat përdoren për numërim. E cila u rrit nga 10 në 300 koloni. Kupat shikohen në dritë të transmetueshme. Për të shpejtuar numërimin, mund të përdoren pajis je speciale për numërimin e kolonive.
Për konfirmim, zgjidhni kolonitë që janë përdorur në llogaritjen dhe përgatit një përgatitje mikroskopike, të njollosur nga Gram.
Sasia e secilit lloj mikroorganizmi N (CFU / g) përcaktohet me formulën:
N = C / (n1 + 0,1n2) d,
ku C = është shuma e kolonive të llogaritura në pjatat përkatëse;
n1 = është numri i pjatave që korrespondojnë Lactobacillus delbucki. bulgaricus ose Streptococcus thermophilus llogaritur në hollimin më të ulët;
n2 = është numri i pjatave që korrespondojnë Lactobacillus delbucki. bulgaricus ose Streptococcus thermophilus llogaritur në hollimin më të lartë;
d = është një numër. Korespondon me vlerën e hollimit për secilin lloj mikroorganizmi nga i cili është kryer numërimi i parë.
Numri i përgjithshëm i baktereve të acidit laktik (CFU / g) në kos përcaktohet du ke përmbledhur numrin e pjatave qe i korespond-ojne Lactobacillus delbucki. bulgaricus dhe Streptococcus therm-ophilus.
PS! Eshte thene vazhdimisht; nuk ka teknologji qumeshti pa mikr-obiologji speciale (qumeshti) që do te thote nuk mund të funk-sionoje fabrika e qumeshtit pa laboratorin MIKROBIOLOGJIK me specialistët perkates, ndryshe kthehemi në Mesjetë që disa raste e quajmë fshatëshe edhe kjo eshte nji zgjidhje…
Mirëpo në kushtet aktuale un nuk besoj se jemi në kete nivel, pra-ndaj te pakten të fillohet me TESTET, të zgjidhen të atille që i afro-hen sa më shum analizave mikrobiologjike të sakta.

T E S T E T
Test i shpejte per zbulimin e Lactobacilus bulgaricus ne KMB (Kos)
Kjo metode e shpejte u jep mundesi konsumatoreve te kuptojne që kundrejt vleres qe kane paguar a ja vlen ky produkt??? Që do te thote a permban mikrofloren e dobishme apo eshte i mbushur me aditiv !!!. Kjo menyre moderne arrine te zbulo-je edhe bakteret e demeshme te pranishme ne Kos thekson specialisti, dhe quhet real time PCR zbulon disa baktere ne disa ore, ndersa me menyrat ekzistuese – me ndriçim zgjate tri dite qe do te thote Kosi ka arritur te konsumatori madje esh-te konsumuar.
Menyra e re eshte aplikuar ne BE dhe shkencetaret e kane persosur me tej, duke arritur rezultatin ne kohen reale. Sistema u perpunua tre muaj rrjesht sipas nje programi te dyanshem qe u perballua nga Fondi FLEMI SH te Instituteve studimore BAN ( Bullgari) dhe Bel-gjike.
Per te realizuar analizen mjaftojne 10 ml qumesht, shkencetaret izoluan ADN –në nga produkti dhe e fusin ne aparat (spjegon Doc. Naidenski) Sipas te dhenave te vitit 2007 të EFSA (Organi Europian per Sigurine e Ushqimeve) metoda eshte aplikuar per bakteret qe shkaktojne shqetesime ne aparatin tretes por se shpejti do te per-punohen metoda ekspres per percaktimin e salmoneles, Listerine, stafilokoket, kolibakteret etj.
Keta jane sinjale por edhe zbulime te reja per mendimin tim kane vlere te pakra-hasueshme sepse ne fakt e vetmja gje qe i jep mu-ndesi prodhueseve te pander-gjegjeshem te prodhojne KMB me baktere jo te deshiruara eshte veshtires ia e zbulimit te tyre jo se nuk ka metoda, ato ekzistojne por zgjasin aq teper sa kon-trolluesi e humbet durimin dhe si pasoje rezultati nuk eshte i sakte, prandaj duhet te jemi vigjilent dhe te ndiqen keto te reja shkencore dhe te renditemi në te paret qe duam produkte me cilesi te larte si prodh-uesit ashtu edhe konsumatoret sepse per fat te keq jemi larg!!!!
----------------------------------------------------------------------

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

T E S T E - ANALIZA FIZIKO – KIMIKE

Prodhimi dhe kontrolli në Fabriken e Qumeshtit

Një pjesë integrale e procesit të prodhimit në një qender perpunimi qumeshti është respektimi i të gjitha standardeve të brendshme të fabrikës, dokumentacioni teknologjik dhe aplikimi i praktikave të mira të prodhimit dhe higjienës. (Mos prit të te kontrollojne te tjeret, kontrollo vet)
Sistemi HACCP i prezantuar dhe testet laboratorike nga një laborator i pavarur i akredituar garantojnë cilësinë dhe sigurinë e produkteve të qumështit të prodhuar nga ferma deri te konsumatori përfundimtar. Kontrolli i ushtruar nga teknologët tanë kryesorë dhe laboratori i prodhimit është i fokusuar jo vetëm në produktin përfundimtar, por edhe në të gjitha fazat e prodhimit të tij, kjo eshte baza e suksesit.

1 Blerja e qumështit Elvi Ltd. furnizon qumësht lope të papërpunuar nga fermat që plotësojnë standardet e vendit (thone teknologet europiane të cilësisë sipas Rregullores 853/2004/EU.
Përpara se qumështi i papërpunuar të transportohet nga vaskat e ftohta të fermave, kryhet një kontroll fillestar, duke përfshirë:

- Kontrolli i temperaturës së ruajtjes, e cila duhet të jetë në intervalin 2 - 6°C;
- Me një analizues qumështi kontrollohet përmbajtja e yndyrës, densiteti, lendet e thata pa yndyrë, hidratimi dhe proteinat;
- Testi antibiotik. Nëse i plotëson kushtet e përcaktuara, qumështi i papërpunuar i lopës transportohet nga ferma në qendren e perp-unimit (baxho) me transport të specializuar.
Pranimi i qumështit të papërpunuar
Kur qumështi mbërrin në baxho, kontrollohet nga laboratori i veç-antë destinuar per pranmin e qumeshtit. Kryhen keto veprime:
- Kontrollimi i temperaturës së transportit - duhet të jetë më e ulët se 10°C;
- Test për praninë e antibiotikëve;
- Kontrolli i treguesve organoleptikë - erë, shije, ngjyrë, prani e papastërtive fizike etj.
- Analiza fiziko-kimike - përmbajtja e yndyres, densiteti, mbetjet e thata pa yndyrë, proteinat totale etj. ; Pas përfundimit të analizave laboratorike dhe analizave që vërtetojnë se qumështi është i përsh-tatshëm, dërgohet në procesin e ardhshëm të përpunimit.
Roli i laboratorit të pranimit është të monitorojë për çdo devijim nga cilësitë e qumështit të papërpunuar dhe pikërisht në këtë fazë ato duhen seleksionuar.
Normalizimi i qumështit
Ky është një proces teknologjik me të cilin arrihet një vlerë e caktuar yndyre në qumësht. Në varësi të prodhimit të një produkti, perqindja e yndyres rritet duke shtuar kremë ose ulet duke shtuar qumësht të skremuar. (Studjo literaturen teknike)
Pasterizimi
Një hallkë e rëndësishme në përpunimin e qumështit është past-erizimi; shkatërrimi i mikroorganizmave të dëmshëme, i cili ndodh kur ngrohet në një temperaturë më të ulët se 100°C për 10-15 sekonda.
Askush nuk mund te anashkaloje kete proces termik duke u justi-fikuar me TRADITEN!!!.Qumështi i pasterizuar hyn në një enë mbajtëse në të njëjtën temperaturë dhe qëndron për 20 deri në 30 minuta. Temperatura e pasterizimit dhe koha e mbajtjes varet nga produkti për të cilin është destinuar qumështi. Është futur një sistem elektronik regjistrimi që monitoron dhe parandalon kalimin e qumështit që nuk ka arritur temperaturën e caktuar.
Produktet e qumështit –
Produktet e qumështit: Produktet me fermentim acido laktik, te gjithe parametrat kontrollohen nga laboratory, Dy hapat e fundit të termostatimit dhe ftohjes janë jashtëzakonisht të rëndësishme dhe për këtë arësye ne fabriken e qumeshtit eshte vënë në funksionim një linjë teknologjike me një sistem kompjuterik për regjistrimin, monitorimin dhe kontrollin e këty-re proceseve nga kompania franceze Clauger, lider në këtë fushë.
-Në prodhimin e djathit, pas proceseve të pasterizimit, mbajtjes dhe ftohjes, vijon mpiksja dhe përpunimi i mase se mpiksur ne vartesi me llojin e djathit derisa të përftohet një produkt gati për maturim.
Në prodhimin e djathit qumeshti kalon në një proces - termizimi /temperaturë e ulët e ngrohjes 60-65°C/ në mënyrë që procesi i përpunimit teknologjik të zhvillohet deri në marrjen e një produkti gati për maturim.
-Gjalpi i lopës prodhohet nga kremi i pasterizuar, i cili hyn në punishten e prodhimit, ku zhvillohen proceset e pjekjes biologjike dhe fizike, rrahjes, larjes, shtrydhjes eri ne paketim.
Mostrat e kontrollit
Për te qene gjithmone te sigurte ne cilesine e produktev qe prodhohen ne kete fabrike, nga çdo grup ndahen të ashtuquajturat mostra kontrolli, të cilat ruhen deri në datën e skadencës së pro-duktit të caktuar. Në rast të ankesës së konsumatorit, ekziston mundësia e gjurmueshmërisë së kundërt përgjatë gjithë zinxhirit - konsumatori, pika tregtare, distributori, transporti, prodhimi dhe ferma që prodhon qumësht lope të papërpunuar.
Magazinimi dhe transporti
Të gjitha produktet e gatshme hyjnë në bazën ftohëse të fabrikes, të pajisur me një sistem të kompjuterizuar për regjistrimin dhe monitorimin e regjimeve të temperaturës. Për të ruajtur cilësitë e shijes së produkteve të gatshme, në përputhje me rregulloret, transporti drejt distributorëve dhe pikave të shitjes me pakicë kryhet me transport të specializuar.
PS!
Po transmetoj nohuri qe merren ne shkollat profesionale, pseudo-teknologet mund te habiten por po vjen koha qe pa zbatuar keto rregulla teknike nuk ecet.

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

Testi i sigurisë së qumështit të papërpunuar për falsifikimet.

Disa perpunues qumeshti, kur lexojne keta që shkruaj thonë “kemi halle të tjera” sepse ne qofte se kerkojmë kaq shum nga blegtoret ata na frikesojne me emigrimin jashte shteti!!! Mirëpo ne po merremi me anen teknike të ketij sektori dhe duhet të jetë e qartë se pa zbatimin e kontrollit te lendes se pare problemet do te jene edhe më të medha dhe me pasoja, a e dini se çdo te thote prania e Peroksidit Hidrogjenit ne qumesht? Apo transglutaminaza ne djathe ose vaji i palmes i cili i ka “vende te preferuara” produktet e qumeshtit!!!
Nga ana tjeter; ndodhë, akuzat per lenden e pare (qumeshtin) por edhe per produktet e qumeshtit në shumicen e rasteve nuk kane nji baze ata shpesh jane muhabete kafenesh, ka ardhe koha te hapen disa laboratore ku sejcili mund te kontrolloje produktin që dyshon dhe të argumentohet me fakte, keshtu vepron bota.
Studjuesit na furnizojne pa nderprerje me metoda – teste apo analizator që percaktojne çdo fallsifikim, shtese lendesh te demësh-me – perberes – tregues etj, dikush mund te thote i dijme; por eshte nji fakt; nuk pasqyrohen te dhena dhe nuk ka asnje reagim.

A ka mjete më të lehta ? në perdorim dhe që japin rezultate mjaft të sakta por kerkohen njohuri teknike.

1.png (221.36KiB)Viewed 226 times

2.png (462.12KiB)Viewed 226 times

3.png (290.63KiB)Viewed 226 times

4.png (462.06KiB)Viewed 226 times

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

QUMËSHT ME VAJ PALME
( Jo pa kuptim perseriten dhe pasurohen me njohuri te reja disa tema që duhet të na shqetesojne!!)

Ka vite që eshte ulur qendrimi rigoroz ndaj mashtrimeve dhe më shum po merremi me zbulimin dhe eliminimin e tyre se sa me problemet e tjera, kur më kane pyetur; kam dhene të njejten pe-rgjigje vetem me cilesi te mire edhe rezutati ekonomik do te jete më pozitiv sepse konsumatori eshte ai qe vendose per kete. POR kjo nderhyrje në kete ushqim “hyjnor” u ka hapë gojen pa të drejte por edhe me te drejte opozitareve te qumeshtit.
Ështe e veshtire të percaktohet sasia e vajit te palmes ne qumesht dhe produktet e tij, kerkon pajisje që kushtojne shtrejtë dhe duhet personel teknik i kualifikuar, keto jane në laboratoret e kontrollit dhe të akredituara, por në shtepi ne si konsumator mund te bejme diçka per te zbuluar shtesen e vajit te palmes ne qumeshtin qe kemi ble.

N♪ figure :

1.png (1.09MiB)Viewed 220 times

1-2-3-4 Kemi dy shishe me qumesht, njera ka qumesht normal tjetra me vaj palme; I vendosim mbi tavoline, i hiqen kapaket dhe qendrojne deri sa të psojne ndryshime, i shikojmë me vemendje;
5-6-7-8 Qumeshti ne shishen me kapak të kuq eshte njelloj si ngjyrë por fillon dhe pritet, ndersa në shishen me kapak blu ka tjeter ngjyre eshte i holle dhe ne siperfaqe ka nje masë qe noton. Zbrazet qumeshti i shishes me kapak te kuq ne nje ene e cila ngrohet ne furnelle.
9-10-11-12 Po keshtu veprohet edhe me qumeshtin e shishes me kapak blu.
13-14-15. Qumeshti i shishes me kapakte kuq pritet, pastaj kullohet ne site dhe fitohet nje sasi normale mase te prere (gjize) ndersa ne shishen me kapak blu nuk ndodh nje gje e tille = d.m.t. i pari eshte NORMAL ndersa i dyti me VAJ PALME. Gjithesesi laboratori vendos.
Konkluzioni: Vaji i palmës është një produkt i dobishëm dhe shumë i shtrenjtë deri në pastrimin shumëfazor të lëndëve të para. Pas pë-rpunimit më të fortë, oksidohet, humbet vlerat ushqyese për trupin e njeri-ut.
Në rastet kur njerezit e kane vendose t`a konsumojne dikush re-komandon vetëm vaj palme me ngjyre të kuqe i papërpunuar (maksimumi 10 ml në ditë). Përndryshe, acidi palmitik, i cili është pjesë e produktit, përkeqëson mineralizimin e kockave tek fëmijët, prish proceset metab-olike, shkakton dehje të trupit, prish funk-sionimin e trurit, mëlçisë dhe provokon shfaqjen e diabetit dhe obezitetit. Rekomandohet të minimizohet ose të braktiset plo-tësisht konsumimi i vajit të palmës, i cili për-fshihet në produktet e ushqimit të shpejtë (patate të skuqura, të skuq-urat në pergjithesi, cheeseburgers), djathin e përpunuar, produk-tet e fermentuara të qumështit thartë, dhe produkt-et e sheqerit. Si pjesë e këtij ushq-imi, është kancerogjeni më i fortë që është i rrezikshëm për shë-ndetin e njeriut. Përveç kësaj, fëmijët dhe adoleshentët nën 18vjeç, si dhe personat mbi 50 vjeç nuk duhet të konsumojne vaj palme, përnd-ryshe mund të shfaqen probleme me metabolizmin e fosfor-kalciumit.
Për të mos rënë në "kurthin" e prodhuesve, duhet të lexohet me kujdes etiketën e produktit të blerë, nuk duhen blere produkte që, sipas tekn-ologjisë së prodhimit, duhet të përmbajnë vetëm vaj, por ai është zëve-ndësuar me vaj palme ose stearinë, sidomos: djathë, akullore, qumësht të kondensuar, krem, ëmbëlsira, torta, biskota, ëmbëlsira.

Edhe akullore me shije palme.
E bëjnë masivisht me vajra bimore të dëmshme që të mos shkrihet në vapë

Epoka kur dikush mund të porosiste një akullore me qumësht pa merak ka kaluar prej kohësh. Avantazhi kryesor i vajit të palmës është se ai mund të përballojë temperaturat e larta. Kështu, akullorja, veçanërisht nëse "ngrihet" dhe shitet nga një karrocë e levi-zshme në natyrë, mund të zgjasë shumë më gjatë në gjendje të ngrirë. Sipas ekspertëve, edhe vetëm në datën e skadencës, ne mund të përcaktojmë nëse ka qum-ësht apo vaj palme në deli-katesë - sa më gjatë të jetë, veçanërisht në-se është më shumë se një vit, aq më e madhe është sasia e produktit të dytë. Nëse akull-orja bëhet me qumësht, mund të zgjasë maksimumi 6 muaj, pra-nojnë vetë prodhuesit. Gjithashtu për qëllime të ngurtësimit, disa kompani përdorin sojë të modi-fikuar gjenetikisht ose konsistencë me tretje të ngadaltë, të cilat në fakt janë lloje të ndryshme gome. Në përgjithësi janë mjaft të dëmshme, por funksioni i tyre është të ngadalësojnë shkrirjen e akullores në gojë. Megjithatë, në të njëjtën kohë, është pikërisht vaji i palmës ai që është akuzuar si një plagë e rëndë e kolesterolit. Sipas ekspertëve të shëndetësisë, shkakton ngurtësim të arterieve dhe rrit nivelin e kolesterolit, thonë ekspertët. Ngjyrosjet që u shtohen disa akulloreve janë të ndaluara në vende të caktuara, madje edhe në lodra, sepse fëmijët mund t'i fusin në gojë. Akulloret që serviren në gota apo filxhanë, nuk kane etiketë për përmbajtjen dhe konsumatori nuk e di se çfarë po konsumon.

Test: A ka qumësht pluhur në qumeshtin e fresket ?
A ka qumësht pluhur në të freskëtin? Testi ynë zbuloi se vetëm 3 nga 17 qumësht të freskët të testuar nuk kishin qumësht pluhur të shtuar. Qëllimi biologjik i qumështit është të mbështesë jetën dhe të sigurojë zhvillimin e të porsalindurve. Ai përmban të gjitha sub-stancat e nevoj-shme për rritjen dhe zhvillimin e specieve përkatëse të gjitarëve. Për një periudhë të caktuar pas lindjes, qumështi është ushqimi i vetëm i të porsalindurit. Ai përmban një sërë substancash organike, si protei-na, yndyrna, sheqer qumështi, vitamina, enzima dhe substanca inorg-anike si uji, kripërat minerale dhe gazrat. Me zhvillimin e industrisë, shtohen substanca të ndryshme, duke stim-uluar një rendiment më të madh të qumështit të freskët nga kafshët.
Pyetje të shumta ka edhe për cilësinë e qumështit, ndër të cilat janë metodat e rritjes së kafshëve, antibiotikët dhe hormonet, prodhimi industrial i qumështit dhe produkteve të qumështit etj. Duke pasur parasysh specifikën e këtij produkti dhe rëndësinë e tij për shënde-tin e njeriut, ekziston një rregullim i mirë në legjislacionin evropian dhe atë bullgar. Sipas Rregullores (BE) Nr. 1308/2013 të Parlamentit Evropian dhe Këshillit të datës 17 dhjetor 2013 për krijimin e një organizimi të përbashkët të tregjeve të produkteve bujqësore, në Aneksin VII, Pjesa IV Qumësht për konsum njerëzor nën kodin CN 0401, aty është një rre-gullore e qartë në lidhje me cilësitë e qumështit të pijshëm që do të ofrohet në tregun europian. Në përgjithësi, çdo shtim i lëndëve të para të jashtme dhe aditivëve teknologjikë, duke përfshirë qumështin e tha-të/qumësht pluhur, nuk ndalohet shprehimisht, por prodhuesi është i detyruar ta deklarojë këtë në etiketat e produkteve. Në lidhje me raportet dhe pyetjet e marra në zyrat e Shoqatës Kombëtare Bullgare "Konsu-matorët Aktivë" (BNAAP) nga konsumatorët që shprehin dysh-ime për cilësinë e qumështit të freskët të shpërndarë në rrjetin tregtar, u porosit studimi aktual. Raportet pretendojnë se ajo që ofrohet në zin-xhirin tregtar nuk është ushqimi i plotë dhe i shëndetshëm i njohur prej vitesh, si nga pamja, shija, përbërja dhe era, por edhe nga karakteris-tikat ushqyese të këtij produkti. Një pyetje e vazhdueshme nga konsumatorët është nëse qumështi pluhur i shtohet qumështit "të freskët"? Ne vendosëm të kontrollonim. Qëllimi i këtij studimi ishte të hetojë dhe të përcaktojë praninë e qumështit pluhur të shtuar në qumështin e fre-skët të pijshëm që quhet ndryshe qumeshti per konsum.
Pak informacion rreth qumështit pluhur:
Qumështi pluhur, i quajtur në vendin tonë "qumështi i thatë", ështe qumësht i papërpunuar i cili thahet në pajisjet speciale dhe ne kushtet më te mira, d.m.th i është hequr uji që është gati 90% e peshës. Në kë-të gjendje, ai ka një jetëgjatësi shumë më të gjatë dhe është më i për-shtatshëm për tran-sport dhe ruajtje sepse nuk kërkon rezervuarë të veçantë dhe kushte ftohjeje. Sigurisht, çdo avantazh teknologjik ka një anë negative. Gjatë procesit të tharjes, i cili në industri është zakon-isht termik, në qumësht zhvillohen pro-cese kimike, gjatë të cilave zbë-rthehen një sërë lëndësh ushqyese dhe for-mohen të tjera të padëshiru-eshme. Tipike për tharjen janë reaksionet Mayar që çojnë në ngjyrosj-en e produkteve ushqimore.
Këto janë ndërveprime midis aminoacideve dhe sheqernave dhe shpesh vërehen vizualisht
- për shembull korja kafe në bukë. Disa nga këto reaksione janë të padëmshme, por të tjera çojnë në formimin e komponimeve jo të shendeteshme. Sigurisht, qumështi pluhur nuk është i demshem, por në proc-esin e prodhimit të tij, disa nga substancat e dobishme humbasin; aro-ma dhe shija e këndshme zhduken dhe në vend të tyre rriten sasitë e produkteve të padëshiruara Mayar, për shembull, disa me ngjyra. dhe komponimet aromatike dhe derivatet karbonil.
Sa përbërës të pakëndshëm do të grumbullohen në qumështin pluhur kjo varet nga cilësitë fillestare të qumështit dhe nga procesi teknologjik. Në ind-ustri më së shpeshti përdoret tharja e qumë-shtit të atomizer (aerosol), në të cilin temperaturat e larta të avullimit të ujit arrihen duke fryrë ajër të nxehtë në dhomen e tharjes. Në përgjithësi, sa më e lartë të jetë temperatura e tharjes dhe sa më gjatë të jetë eks-pozimi, aq më e ulët është cilësia e pluhurit që rezulton. Duhet të për-mendim se ekzistojnë teknologji të fundit për pergatitjen e qumështit pluhur cilësor. Ky është liofilizim. Sipas esaj proçedure qumështi tha-het në temperaturë të ulët dhe në vakum. Fatkeqësisht, kjo është një teknologji e shtrenjtë që përd-oret kryesisht në pergatitjen e produkte-ve farmaceutike. Një qum-ësht i tillë i thatë nuk blihet në baxho.

2.png (260.81KiB)Viewed 220 times

PS!
Pse prodhohet qumeshti pluhur ne botë???
Së pari, ky eshte nje produkt që gjen perdorim ne industrine ushqimore.
Së dyti, duke kthyer qumeshtin leng ne pluhur; pakesohet volumi si dhe pesha afer 10 here, dhe nuk ka zgjidhje më te pershtateshme per ato vende ne bote qe kane super – prodhim qumeshti aq sa nuk din sa tufa bagëti kane në vendin e tyre, pra jane te interesuar t`a eksporto-jne në gjendje pluhur.
Së treti,
Eshte produkt ushqimor që ben pjese ne listen e produkteve strategjike.
Së katerti.
Eshte e nevojshme të spjegohet se qumeshti pluhur i prodhuar sipas proçedures teknologjike dhe i ruajtur ne kushte te persh-tateshme hollohet me uje te pijshem dhe kthehet ne qumesht të lenget normal. Pra hedhja e qumeshtit pluhur ne qumeshtin e lenget lejohet, por duhen zbatuar te gjitha kerkesat, te percaktohet perqindja e sasise se qum-eshtit pluhur dhe te shenohet ne etikete, eshte konsumatori ai qe ben zgjedhjen. Mirepo e keqja qendron diku tjeter, perdoret qumesht pluhur JO I RREGULLT, ka kaluar afatin e skadimit, jashte standartit, me te meta dhe difekte serioze kuptohet se çfare çmimi ka, kjo e ka trembur konsumatorin dhe kete e zgjidhe kontrolli i pranise se qumeshtit pluh-ur si dhe LIGJI.

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

QUMËSHT ME VAJ PALME
( Jo pa kuptim perseriten dhe pasurohen me njohuri te reja disa tema që duhet të na shqetesojne!!)

Ka vite që eshte ulur qendrimi rigoroz ndaj mashtrimeve dhe më shum po merremi me zbulimin dhe eliminimin e tyre se sa me problemet e tjera, kur më kane pyetur; kam dhene të njejten pe-rgjigje vetem me cilesi te mire edhe rezutati ekonomik do te jete më pozitiv sepse konsumatori eshte ai qe vendose per kete. POR kjo nderhyrje në kete ushqim “hyjnor” u ka hapë gojen pa të drejte por edhe me te drejte opozitareve te qumeshtit.
Ështe e veshtire të percaktohet sasia e vajit te palmes ne qumesht dhe produktet e tij, kerkon pajisje që kushtojne shtrejtë dhe duhet personel teknik i kualifikuar, keto jane në laboratoret e kontrollit dhe të akredituara, por në shtepi ne si konsumator mund te bejme diçka per te zbuluar shtesen e vajit te palmes ne qumeshtin qe kemi ble.

Në figure :
1-2-3-4 Kemi dy shishe me qumesht, njera ka qumesht normal tjetra me vaj palme; I vendosim mbi tavoline, i hiqen kapaket dhe qendrojne deri sa të psojne ndryshime, i shikojmë me vemendje;
5-6-7-8 Qumeshti ne shishen me kapak të kuq eshte njelloj si ngjyrë por fillon dhe pritet, ndersa në shishen me kapak blu ka tjeter ngjyre eshte i holle dhe ne siperfaqe ka nje masë qe noton. Zbrazet qumeshti i shishes me kapak te kuq ne nje ene e cila ngrohet ne furnelle.
9-10-11-12 Po keshtu veprohet edhe me qumeshtin e shishes me kapak blu.
13-14-15. Qumeshti i shishes me kapakte kuq pritet, pastaj kullohet ne site dhe fitohet nje sasi normale mase te prere (gjize) ndersa ne shishen me kapak blu nuk ndodh nje gje e tille = d.m.t. i pari eshte NORMAL ndersa i dyti me VAJ PALME. Gjithesesi laboratori vendos.

1.png (1.09MiB)Viewed 217 times

Konkluzioni: Vaji i palmës është një produkt i dobishëm dhe shumë i shtrenjtë deri në pastrimin shumëfazor të lëndëve të para. Pas pë-rpunimit më të fortë, oksidohet, humbet vlerat ushqyese për trupin e njeriut.
Në rastet kur njerezit e kane vendose t`a konsumojne dikush rekomandon vetëm vaj palme me ngjyre të kuqe i papërpunuar (maksimumi 10 ml në ditë). Përndryshe, acidi palmitik, i cili është pjesë e produktit, përkeqëson mineralizimin e kockave tek fëmijët, prish proceset metab-olike, shkakton dehje të trupit, prish funk-sionimin e trurit, mëlçisë dhe provokon shfaqjen e diabetit dhe obezitetit. Rekomandohet të minimizohet ose të braktiset plo-tësisht konsumimi i vajit të palmës, i cili për-fshihet në produktet e ushqimit të shpejtë (patate të skuqura, të skuq-urat në pergjithesi, cheeseburgers), djathin e përpunuar, produk-tet e fermentuara të qumështit thartë, dhe produkt-et e sheqerit. Si pjesë e këtij ushq-imi, është kancerogjeni më i fortë që është i rrezikshëm për shë-ndetin e njeriut. Përveç kësaj, fëmijët dhe adoleshentët nën 18vjeç, si dhe personat mbi 50 vjeç nuk duhet të konsumojne vaj palme, përnd-ryshe mund të shfaqen probleme me metabolizmin e fosfor-kalciumit.
Për të mos rënë në "kurthin" e prodhuesve, duhet të lexohet me kujdes etiketën e produktit të blerë, nuk duhen blere produkte që, sipas tekn-ologjisë së prodhimit, duhet të përmbajnë vetëm vaj, por ai është zëve-ndësuar me vaj palme ose stearinë, sidomos: djathë, akullore, qumësht të kondensuar, krem, ëmbëlsira, torta, biskota, ëmbëlsira.

Edhe akullore me shije palme.

2.png (260.81KiB)Viewed 217 times

E bëjnë masivisht me vajra bimore të dëmshme që të mos shkrihet në vapë
Epoka kur dikush mund të porosiste një akullore me qumësht pa merak ka kaluar prej kohësh. Avantazhi kryesor i vajit të palmës është se ai mund të përballojë temperaturat e larta. Kështu, akull-orja, veçanërisht nëse "ngrihet" dhe shitet nga një karrocë e levi-zshme në natyrë, mund të zgjasë shumë më gjatë në gjendje të ngrirë. Sipas ekspertëve, edhe vetëm në datën e skadencës, ne mund të përcaktojmë nëse ka qum-ësht apo vaj palme në deli-katesë - sa më gjatë të jetë, veçanërisht në-se është më shumë se një vit, aq më e madhe është sasia e produktit të dytë. Nëse akullorja bëhet me qumësht, mund të zgjasë maksimumi 6 muaj, pranojnë vetë prodhuesit. Gjithashtu për qëllime të ngurtësimit, disa kompani përdorin sojë të modifikuar gjenetikisht ose konsistencë me tretje të ngadaltë, të cilat në fakt janë lloje të ndryshme gome. Në përgjithësi janë mjaft të dëmshme, por funksioni i tyre është të ngadalësojnë shkrirjen e akullores në gojë. Megjithatë, në të njëjtën kohë, është pikërisht vaji i palmës ai që është akuzuar si një plagë e rëndë e kolesterolit. Sipas ekspertëve të shëndetësisë, shkakton ngu-rtësim të arterieve dhe rrit nivelin e kolesterolit, thonë ekspertët. Ngjyrosjet që u shtohen disa akulloreve janë të ndaluara në vende të caktuara, madje edhe në lodra, sepse fëmijët mund t'i fusin në gojë. Akulloret që serviren në gota apo filxhanë, nuk kane etiketë për përmbajtjen dhe konsumatori nuk e di se çfarë po konsumon.

Test: A ka qumësht pluhur në qumeshtin e fresket ?
A ka qumësht pluhur në të freskëtin? Testi ynë zbuloi se vetëm 3 nga 17 qumësht të freskët të testuar nuk kishin qumësht pluhur të shtuar. Qëllimi biologjik i qumështit është të mbështesë jetën dhe të sigurojë zhvillimin e të porsalindurve. Ai përmban të gjitha substancat e nevoj-shme për rritjen dhe zhvillimin e specieve përkatëse të gjitarëve. Për një periudhë të caktuar pas lindjes, qumështi është ushqimi i vetëm i të porsalindurit. Ai përmban një sërë substancash organike, si protei-na, yndyrna, sheqer qumështi, vitamina, enzima dhe substanca inorganike si uji, kripërat minerale dhe gazrat. Me zhvillimin e industrisë, shtohen substanca të ndryshme, duke stimuluar një rendiment më të madh të qumështit të freskët nga kafshët.

Pyetje të shumta ka edhe për cilësinë e qumështit, ndër të cilat janë metodat e rritjes së kafshëve, antibiotikët dhe hormonet, prodhimi industrial i qumështit dhe produkteve të qumështit etj. Duke pasur parasysh specifikën e këtij produkti dhe rëndësinë e tij për shëndetin e njeriut, ekziston një rregullim i mirë në legjislacionin evropian dhe atë bullgar. Sipas Rregullores (BE) Nr. 1308/2013 të Parlamentit Evropian dhe Këshillit të datës 17 dhjetor 2013 për krijimin e një organizimi të përbashkët të tregjeve të produkteve bujqësore, në Aneksin VII, Pjesa IV Qumësht për konsum njerëzor nën kodin CN 0401, aty është një rre-gullore e qartë në lidhje me cilësitë e qumështit të pijshëm që do të ofrohet në tregun europian. Në përgjithësi, çdo shtim i lëndëve të para të jashtme dhe aditivëve teknologjikë, duke përfshirë qumështin e thatë/qumësht pluhur, nuk ndalohet shprehimisht, por prodhuesi është i detyruar ta deklarojë këtë në etiketat e produkteve. Në lidhje me raportet dhe pyetjet e marra në zyrat e Shoqatës Kombëtare Bullgare "Konsu-matorët Aktivë" (BNAAP) nga konsumatorët që shprehin dysh-ime për cilësinë e qumështit të freskët të shpërndarë në rrjetin tregtar, u porosit studimi aktual. Raportet pretendojnë se ajo që ofrohet në zin-xhirin tregtar nuk është ushqimi i plotë dhe i shëndetshëm i njohur prej vitesh, si nga pamja, shija, përbërja dhe era, por edhe nga karakteris-tikat ushqyese të këtij produkti. Një pyetje e vazhdueshme nga konsu-matorët është nëse qumështi pluhur i shtohet qumështit "të freskët"? Ne vendosëm të kontrollonim. Qëllimi i këtij studimi ishte të hetojë dhe të përcaktojë praninë e qumështit pluhur të shtuar në qumështin e fre-skët të pijshëm që quhet ndryshe qumeshti per konsum.

Pak informacion rreth qumështit pluhur:
Qumështi pluhur, i quajtur në vendin tonë "qumështi i thatë", ështe qumësht i papërpunuar i cili thahet në pajisjet speciale dhe ne kushtet më te mira, d.m.th i është hequr uji që është gati 90% e peshës. Në kë-të gjendje, ai ka një jetëgjatësi shumë më të gjatë dhe është më i përshtatshëm për transport dhe ruajtje sepse nuk kërkon rezervuarë të veçantë dhe kushte ftohjeje. Sigurisht, çdo avantazh teknologjik ka një anë negative. Gjatë procesit të tharjes, i cili në industri është zakonisht termik, në qumësht zhvillohen pro-cese kimike, gjatë të cilave zbërthehen një sërë lëndësh ushqyese dhe formohen të tjera të padëshiru-eshme. Tipike për tharjen janë reaksionet Mayar që çojnë në ngjyrosj-en e produkteve ushqimore.
Këto janë ndërveprime midis aminoacideve dhe sheqernave dhe shpesh vërehen vizualisht
- për shembull korja kafe në bukë. Disa nga këto reaksione janë të pad-ëmshme, por të tjera çojnë në formimin e komponimeve jo të shendet-eshme. Sigurisht, qumështi pluhur nuk është i demshem, por në procesin e prodhimit të tij, disa nga substancat e dobishme humbasin; aroma dhe shija e këndshme zhduken dhe në vend të tyre rriten sasitë e produkteve të padëshiruara Mayar, për shembull, disa me ngjyra. dhe komponimet aromatike dhe derivatet karbonil.
Sa përbërës të pakëndshëm do të grumbullohen në qumështin pluhur kjo varet nga cilësitë fillestare të qumështit dhe nga procesi teknologjik. Në industri më së shpeshti përdoret tharja e qumë-shtit të atomizer (aerosol), në të cilin temperaturat e larta të avu-llimit të ujit arrih-en duke fryrë ajër të nxehtë në dhomen e tharjes. Në përgjithësi, sa më e lartë të jetë temperatura e tharjes dhe sa më gjatë të jetë eks-pozimi, aq më e ulët është cilësia e pluhurit që rezulton. Duhet të për-mendim se ekzistojnë teknologji të fundit për pergatitjen e qumështit pluhur cilësor. Ky është liofilizim. Sipas esaj proçedure qumështi tha-het në temperaturë të ulët dhe në vakum. Fatkeqësisht, kjo është një teknologji e shtrenjtë që përd-oret kryesisht në pergatitjen e produkte-ve farmaceutike. Një qum-ësht i tillë i thatë nuk blihet në baxho.

PS!
Pse prodhohet qumeshti pluhur ne botë???
Së pari, ky eshte nje produkt që gjen perdorim ne industrine ushqimore.
Së dyti, duke kthyer qumeshtin leng ne pluhur; pakesohet volumi si dhe pesha afer 10 here, dhe nuk ka zgjidhje më te pershtateshme per ato vende ne bote qe kane super – prodhim qumeshti aq sa nuk din sa tufa bagëti kane në vendin e tyre, pra jane te interesuar t`a eksporto-jne në gjendje pluhur.
Së treti,
Eshte produkt ushqimor që ben pjese ne listen e produkteve strategjike.
Së katerti.
Eshte e nevojshme të spjegohet se qumeshti pluhur i prodhuar sipas proçedures teknologjike dhe i ruajtur ne kushte te pershtateshme hollohet me uje te pijshem dhe kthehet ne qumesht të lenget normal. Pra hedhja e qumeshtit pluhur ne qumeshtin e lenget lejohet, por duhen zbatuar te gjitha kerkesat, te percaktohet perqindja e sasise se qumeshtit pluhur dhe te shenohet ne etikete, eshte konsumatori ai qe ben zgjedhjen. Mirepo e keqja qendron diku tjeter, perdoret qumesht pluhur JO I RREGULLT, ka kaluar afatin e skadimit, jashte standartit, me te meta dhe difekte serioze kuptohet se çfare çmimi ka, kjo e ka trembur konsumatorin dhe kete e zgjidhe kontrolli i pranise se qumeshtit pluh-ur si dhe LIGJI.

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

Pagesa për qumështin bazuar në cilësi. (Bëhet fjale per vendet me industri qumeshti te zhvilluar

Cilësia e qumështit dhe produkteve të qumështit është një përpar-ësi kyçe për industrinë. Ajo përmbush standardet e rrepta të higjienës dhe sigurisë ushqimore, të sanksionuara në rregulloret evro-piane, veçanërisht në "Paketën e Higjienës".
Në Francë, në përputhje me Kodin Rural, qumështi nga fermat e qumështit paguhet bazuar në përbërjen e tij dhe cilësinë e tij hi-gjienike dhe sanitare.
Çmimi i qumështit për prodhuesit bazohet në cilësinë e tij higj-enike dhe sanitare, si dhe përmbajtjen e yndyrës dhe proteinave, falë një shkalle të hartuar nga të gjithë profesionistët e industrisë.
Cilësia, një Garanci Kolektive, përmbush standardet e rrepta të hi-gjienës dhe sigurisë ushqimore, të përcaktuara në rregulloret franceze dhe evropiane, veçanërisht në "Paketën e Higjienës". Ky sistem, zbatimi i të cilit mbikëqyret nga Agjencia Kombëtare Fran-ceze për Mbrojtjen e Shëndetit të Kafshëve (CNIEL), përcakton një kornizë kombëtare përmes marrëveshjeve ndërprofesionale. Organizata ndërprofesionale garanton pajtueshmërinë me këto kërkesa dhe siguron funksionimin e qetë të sistemit në të gjithë vendin.
Laboratorët e Cilësisë së Qumështit. Garantojnë një nivel të lartë të cilësisë së qumështit për të gjithë sektorin nga ferma në dyqan, zinxhiri francez i prodhimit të qumështit i nënshtrohet kërkesave të rrepta të cilësisë në mënyrë që t'u ofrojë konsumatorëve qumësht dhe produkte qumështi të shëndetshme, me cilësi të lartë dhe të larmishme. Pavarësisht nga vendi i prodhimit dhe i grumbullimit në Francë, të njëjtat rregulla për marrjen e mostrave dhe analizimin e qumështit të papërpunuar zbatohen për të përcaktuar përbërjen dhe cilësinë e tij. Ky standardizim i kontrolleve siguron që qumështi është i përshtatshëm për përpunim dhe, në fund të fundit, siguron që produktet përputhen me standardet evropiane të higjienës dhe janë të përshtatshme për konsum.
Mbikëqyrja e laboratorëve për të siguruar analiza të drejta dhe të besu-eshme të qumështit. Përbërja dhe cilësia higjienike dhe sanitare e qu-mështit vlerësohen sipas kritereve specifike: përmbajtja e yndyrës dhe proteinave, pika e ngrirjes, mungesa e mbetjeve të antibiotikëve dhe përmbajtja e mikrobeve. Këto kritere të ndryshme maten gjatë analizave të kryera nga laboratorët ndërprofesionale në mostrat e marra gja-të grumbullimit të qumështit. (CNIEL), mbikëqyr këto analiza për të siguruar besueshmërinë e tyre, pavarësisht nga laboratori që kryen analizën. Ai mbikëqyr laboratorët e përfshirë në pagesën e qumështit, veçanërisht duke kryer auditime çdo 18 muaj. Çdo laborator duhet gjithashtu të certifikojë akreditimin e tij nga Cofrac, një organizatë që njeh ekspertizën e tij analitike. Së fundmi, ai mbështet përparimet teknike për të siguruar mirëmbajtjen e analizave të besueshme dhe efikase. Pra po ndodhe ajo që duhet të kishte ndodhur kohe më pare PO KONTROLLOHEN LABORATORET, AKTIVITETIETI DHE EFIKASITETI I TYRE kjo eshte puna më me mend.
Analiza e Mostrave të Qumështit Në Qendër të Vëmendjes Roli i Laboratorëve Ndërprofesionalë Francezë. Të krijuar me Ligjin Godefroy të vitit 1969, 11 laboratorët ndërprofesionalë të shpërndarë në të gjithë Francën menaxhohen bashkërisht nga përfaqësues të prodhuesve dhe blerësve të qumështit, nga komp-ani private ose kooperativa, një garanci e pavarësisë së tyre.
Përcaktimi i procedurave të analizës teknike dhe niveli i perfor-mancës së tyre Në çdo fazë të zinxhirit të qumështit, qumështi monitorohet vazhdimisht përmes analizave laboratorike të mos-trave. Në varësi të standardeve shumë të rrepta kombëtare dhe ndërkombëtare, metodat e analizës përditësohen ndërsa bëhen përparime shkencore, duke u bërë kështu më efikase.
Profesionistët e industrisë po eksplorojnë gjithashtu kritere të reja vlerësimi, të tilla si analizimi i përbërjes së detajuar të qumështit në lidhje me përmbajtjen e tij ushqyese. CNIEL monitoron nga afër këto procese standardizimi, veçanërisht duke marrë pjesë aktive në punën e AFNOR (Shoqata Franceze për Standardizim) dhe ISO (Organizata Ndërkombëtare për Standardizim).
Vlerësimi dhe Autorizimi i Pajisjeve Analitike Pajisjet analitike du-het të marrin një autorizim përdoruesi për t'u përdorur në konte-kstin e pa-gesës së qumështit. Lista e pajisjeve të autorizuara është përfshirë në shtojcën e marrëveshjes ndërprofesionale për pagesën e qumështit, e disponueshme nëpërmjet lidhjes "marrëveshjes dhe dekrete ndërprof-esionale". Procedura për vlerësimin e këtyre pajisjeve është e disponueshme nga Agjencia Kombëtare Franceze për Vlerësimin e ... Formular aplikimi për vlerësimin e një pajisjeje ose metode analize për autorizim përdorimi.
Vlerësimi dhe Autorizimi i Pajisjeve të Marrjes së Mostrave Cilësia e marrjes së mostrave është thelbësore për të siguruar analiza përfaqësuese. Kompanitë e mbledhjes në përgjithësi zgjedhin pajisje gjysmë-automatike të marrjes së mostrave, të cilat lejojnë mbledhjen më të shpejtë të mostrave të qumështit. Këto pajisje duhet të verifikohen përpara se të përdoren për pagesën e qum-ështit. Qendra Kombëtare Franceze për Pagesën e Qumështit (CNIEL) është përgjegjëse për autorizimet. Prodhuesit e mostrave mund të paraqesin një kërkesë për autorizim duke përdorur form-ularin më poshtë. Lista e sistemeve gjys-më-automatike të marrjes së mostrave të autorizuara për pagesën e qumështit është përfshirë në shtojcën e marrëveshjes ndërprofesi-onale për pagesën e qu-mështit, e disponueshme nëpërmjet lidhjes "marrëveshje dhe dek-rete ndërprofesionale". Formulari i aplikimit për autorizimin e një mostre automatike (për prodhuesit e mostrave) Formulari i aplikimit për autorizimin e një mostre automatike
VO!
Janë probleme te rendesishme dhe çeshtje teknike mjaft te nderl-ikuara por teper te rendesishme ku perfshihen njohuri te reja per industrine e qumeshtit, në vend nuk kemi qendra studimore - shke-ncore madje as shkolla profesionale, më duket se ka ardhe koha t`i rikthehemi aftesimit profesional nepermjet specializimeve afat shkurtë ne qendrat perkatese jashte shteti.

1.png (522.44KiB)Viewed 217 times

2.png (48.27KiB)Viewed 217 times

3.png (43.62KiB)Viewed 217 times

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

Një model i ri dixhital për të parashikuar prishjen e qumështit që përdoret për konsum. Shkaktuar nga bakteret që formojnë spore.

1.png (311.38KiB)Viewed 210 times

SHKURT
Bakteret psikrofile dhe që formojnë spore rrezikojnë cilësinë e qumështit, të favorizuar nga ndryshimet e temperaturës përgjatë zinxhirit të furnizimit. Ky studim i Universitetit Cornell i botuar në Journal of Dairy Science në dhjetor 2023 zgjeroi një model parashikues për të ndjekur prishjen e qumështit të pasterizuar HTST.. Duke përdorur të dhëna mbi përqendrimin e baktereve Baciles në qumështin e grumbulluar në zonën e Nju Jorkut, Sh.B.A modeli vlerësoi se 44.3% e qumështit tejkaloi kufirin prej 20,000 cfu/mL pas 21 ditësh i mbajtur në frigorifer në shtëpitë e konsumatoreve. Faktorët kryesorë u zbuluan se ishin temperatura e ruajtjes, transporti dhe përqendrimi fillestar i sporoformuseve. Sipas autorëve, mikrofiltrimi mund të zvogëlojë prishjen me 17% dhe të zgjasë jetëgjatësinë deri në 35 ditë.
Dëmtimi i qumështit të pijshëm i shkaktuar nga bakteret psikr-otolerante që formojnë spore, si Bacillus dhe Paenibacillus , përfaqëson një sfidë të rëndësishme për cilësinë e produktit. Këto baktere mund të kontaminojnë qumështin e papërpunuar që në fermë (toka, ushqimi, mbeturinat) dhe të vazhdojnë në pajisjet e përpunimit. Këta mikroorganizma i mbijetojnë pasterizimit dhe, pasi mbijnë, shkaktojnë defekte shqisore deri në koagulim.
Prishja ndikohet nga variabla të tillë si përqendrimi fillestar i sporeve, nëntipet bakteriale dhe kushtet e transportit dhe ruajtjes .

Testi i qumështit të papërpunuar Kerbl Kerbatest
Testi i qumështit KerbaTESTI Për të përcaktuar përmbajtjen e qelizave somatike të qumështit të papërpunuar. Ai informon për gjendjen e gjirit tek lopët dhe delet përpara se qumështi të ndryshojë.
Testimi i cilësisë së qumështit - Testimi i qumështit për produkte të shëndetshme dhe të sigurta
Si një fermer ose kujdestar i përgjegjshëm i kafshëve qumesht-dhe-nese , është e rëndësishme të siguroheni që produktet tuaja të qumështit të për-mbushin standardet më të larta. Testet e qumështit ju lejojnë të analizoni parametra të rëndësishëm si përmbajtja e baktereve, numri i qelizave dhe ngarkesa bakteriale për të siguruar cilësinë e qumështit tuaj. Këto komplete testimi të besueshëm dhe të lehtë për t'u përdorur, ju mund të siguroni higjienë optimale të qumështit dhe të optim-izoni perpunimin e qumështit.

Higjiena e mjeljes: Qumësht i pastër për lopë të shëndetshme
Higjiena e qumështit luan një rol themelor në cilësinë e qumështit tuaj dhe shëndetin e lopëve tuaja. Kategoria shtesë për higjienën gjate mjeljes ju ofron produkte të zhvilluara posaçërisht për pastrimin dhe dezinfektimin e linjes së mjeljes. Duke pastruar dhe dezinfektuar siç duhet para dhe pas mjeljes, ju mund të zvogëloni numrin e mikrobeve dhe për rrje-dhojë të përmirësoni cilësinë e qumështit.
Prodhimi i qumështit: procese efikase për rezultate optimale
Prodhimi efikas i qumështit është i një rëndësie të madhe për çdo fermë qum-ështore. Në kategorinë shtesë për prodhimin e qumështit, do të gjeni një gamë të gjerë produktesh që do t'ju ndihmojnë të optimizoni këtë proces. Nga makina e qumështit te rezervuarët e ftohjes së qumështit.
FAQ - Test qumështi
FAQ - Pse është e rëndësishme të testoni cilësinë e qumështit?
Cilësia e qumështit është thelbësore për sigurinë dhe shijen e produkteve që pergatiten prej tij. Duke testuar rregullisht qumështin tuaj, mund të siguroheni që ai përputhet me standardet aktuale dhe është i lirë nga bakteret ose mikro-bet e dëmshme. Cilësia e mirë e qumështit gjithashtu kontribuon në kënaqësinë e klientëve tuaj dhe forcon besimin në produktet tuaja.
FAQ - Sa shpesh duhet të testohet cilësia e qumështit ?
Frekuenca e testimit të qumështit varet nga faktorë të ndryshëm, si madhësia e fermës dhe kërkesat ligjore. Në përgjithësi, rekomandohet kryerja e testeve të rregullta, në mënyrë ideale çdo disa javë. Në rast të kafshëve të reja, ndryshim-eve në ushqyerje ose situatave të tjera të jashtëzakonshme, mund të këshillohet kryerja e testimeve më të shpeshta
Duke kontrolluar rregullisht cilësinë e qumështit, problemet mund të identi-fikohen herët dhe të merren masa për të siguruar cilësi optimale të qumështit.

Pyetje të shpeshta - Si ta përdorim saktë testin e qumështit?
Udhëzimet e sakta për përdorimin e testit të qumështit mund të gjenden në përshkrimin e produktit të kompletit përkatës. Në mënyrë tipike, testi përfshin marrjen e një kampioni qumështi, shtimin e reagentëve dhe vlerësimin e rez-ultateve të testit bazuar në ndryshimet e ngjyrës ose tregues të tjerë. Sigurohuni që të ndiqni me saktësi hapat dhe lexoni me kujdes udhëzimet. Nëse keni ndonjë pyetje ose shqetësim, mund të kontaktoni shërbimin e klientit në çdo kohë të kompanise. Nëse e përdorni saktë testin e qu-mështit, do të merrni rezultate të besueshme dhe do të jeni në gjendje të kontrolloni me saktësi cilësinë e qumështit tuaj.

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

M I K R O F I L T R I M I.
Studiuesit e Universitetit Cornell kanë zbuluar se heqja e mikroorganizmave dhe qelizave somatike nga qumështi i papërpunuar duke përdorur filtrimin me membranën speciale mund të përmirësojë ndjeshëm sigurinë, cilësinë dhe jetëgjatësinë e qumështit dhe pro-dukteve të qumështit.
Për të vlerësuar efektin e mikrofiltrimit në rritjen e jetëgjatësisë së qumështit dhe rritjen e mikro-organizmave në qumështin e papër-punuar, të pasterizuar dhe qumështin pas filtrimit me membranë, u nxiren keto rezultate:
. Qumështi i mikrofiltruar dhe më pas i pasterizuar ishte = "i pastër" për 14 javë,
. i pasterizuar = vetëm për 40 ditë,
. i mikrofiltruar = për 21 ditë dhe
. i papërpunuar =për 7 ditë.

Lind pyetja:
Po qumeshti i mikrofiltruar dhe i sterilizuar me regjimin teknik UHT. që qarkullon ne treg (importi) jam i sigurte se jane te paket ata qe kane dijeni !!!! kete e vertetoj sepse kur ndodhem si klient, nuyk pranojne asnje sugjerim por habiten.
Pergjigjen e pyetjes teknologet do t`a gjejnë ne qofte se studjojne me pergjegjesi literature teknike dhe konkretisht : “Teknologjite e reja te perpuni-mit te qumeshtit” ndersa konsumatoret mund t`a shohin ne disa supermarket e ku kete artikull ushqimore e mena-xhojne ata qe marrin vesh nga kjo pune.
Mikrofiltrimi mund të rrisë shumë jetëgjatësinë e produktit, sepse pasterizimi nuk është efektiv kundër sporeve dhe qelizave soma-tike, dhe bakteret e ngordhura kufizojnë jetëgjatësinë e qumështit të pasterizuar për shkak të enzimave të çliruara.
Shkolla e Lartë Agrare Luis de Queiroz (Brazil) dhe Laboratori i Kërkimeve Teknologjike të Qumështit (Francë) zbuluan se mikro-filtrimi paraprak i lë-ndëve të para të përdorura për përgatitjen e qumështit të pijshëm rrit "jetën" e tij me 3 deri në 5 herë, kjo duhet te ngulitet mire ne mendjen tone dhe shpenzimet e bera nga pro-dhuesi argumentohen, ato kane lidhje direkte me shendetin tone dhe duhet të jemi te kujdeshem me "traditen" sepse po kalojme ne MESJETE dhe rrezikohemi te na perseriten epidemite e asaje kohe qe tashma jane harruar.
Kjo sugjeron se siguria shëndetësore e djathrave të prodhuar nga qumështi i papërpunuar i mikrofiltruar është të paktën ekuivalente, dhe ndoshta edhe më e lartë, sesa djathrat e prodhuar nga qumës-hti i pasterizuar.

Shoqata Amerikane e Shkencëtarëve të Qumështit kreu një studim.

Qumështi i skremuar i papërpunuar u mikrofiltrua, u pasterizua në 72°C për 15 sekonda dhe u ftoh në 6°C.
Në tre prova, numri i baktereve të qumështit të papërpunuar u reduktua nga 2.400, 3600 dhe 1.475 cfu/ml në 0.240, 0.924 dhe 0.920 cfu0. /ml, përkatësisht, nga përdorimi i mikrofiltrimit = rezultat i paparë.

Qumështi i skremuar i pasterizuar i mikrofiltruar më pas u ruajt në secilën nga katër temperaturat (0.1,2.0, 4.2 dhe 6.1°C) dhe numri total i baktereve u përcaktua çdo javë pas pe-riudhës 92 ditore.
Pas 92 ditësh, vetëm 50% e kampioneve të ruajtura në 6.1°C dhe 12% e kam-pioneve të ruajtura në 4.2°C tejkaluan numrin total të baktereve prej 20,000 cfu/mL. Asnjë mostër e ruajtur në 0.1 ose 2.0 gradë C nuk arriti nivele të dall-ueshme të baktereve gjatë studimit.

Kjo eshte njera anë qe ka te beje me rritjen e qendrueshmerise se qumeshtit por ajo që ka edhe më shum rendesi eshte fakti se:
Duke e kaluar qumeshtin e paperpunuar d.m.th. ate që grumbullo-het nga fermat dhe fermerët me permbajtje bakteriale mjaft të larte të gjitha keto ndalen nga membrane e mikrofiltrimit.
Duhet të jete e qarte se qumeshti i paperpunuar permban nje sasi shum te larte qeliza somatike qe perfaqesojne ruazat e bardha , trupa të vdekur gjate luftes qe zhvillon organizmi i kafshes – qumesht dhenese gjate luftimit me mikrobet ne raste semundje e sidomos kur preket nga mastitis, megjithese se nuk jane te gjalla perseri kjo eshte një mase biokimike që nuk shihet me sy të mire nga mjekesia duke i mbajtur membrane qumeshti do te jete teper më i paster.
Burimi: https://milknews.ru/.../-kieselmann/sis ... racii.html © Milknews -

[Fatlum Dibra]

Industria e Qumeshtit dhe Njohuri ne Dobi te Shendetit

Qumështi cilësor merret nga një gjëndër qumeshti e shëndetshme
Prodhimi i qumështit të lopës cilësore është një parakusht për rritjen e të ardhurave nga blegtoria, ky plotëson kërkesat e mëdha të tregut dhe kerkesat e konsumatorëve, specialistet e ketij sektori kane mendimin se në të ardhmen e afërt, ata që ofrojnë një pro-dukt me cilësi të lartë me një çmim të volitshëm, do të mbijetojnë në treg.

Dispozitat ligjore në çdo vend të BE, lejojnë blerjen e qumështit të një cilësie të caktuar.
Treguesit - karakteristikat më të rëndësishme që e përcaktojnë janë - pamja, yndyra, densiteti, përmbajtja e proteinave, mbetjet e thata pa yndyrë, aciditeti, pastërtia, temperatura e ngrirjes, numri i përgjithshëm i mikroorganizmave dhe qelizave somatike, etj. Pavarësisht se ekzistojne kufij të pranueshëm për secilin tregues, tendenca është që rezultati të jetë në përputhje me standardet botë-rore. Duhet pasur parasysh se në Perëndim, gjithnjë e më shumë thuhet për qumështin "të shëndetshëm", "të pastër", "natyral", "organik". Vëmendja tërhiqet për klientët që presin prodhimin nga kafshët e shëndetshme.
Ne duhet të pyesim veten, "Çfarë konsumojmë?" Prodhimi dhe tregtimi i qumeshtit dhe produkteve te tij nuk është vetëm çështje tregtie, por është gjithashtu një problem shoqëror që prek shëndetin e njeriut.
Kur është prodhuar një qumesht me cilësi të lartë? Kërkesa the-melore është që të jetë një produkt i kafshëve të shëndetshme. Në gjendje normale, fiziologjike, asnjë qumësht nuk permban patogj-ene dhe numri i elementëve qelizorë është normal
Faktorët e pafavorshëm mjedisor, në shumicën e rasteve, çojnë në zhvillimin e një procesi inflamator të gjëndrës së qumështit, i referuar si mastitë. Ekzistojnë ndryshime në gjirin dhe në sekretimin e qumështit me procese të dukshme inf-lamatore. Natyrisht, në raste të tilla është e detyrueshme që qumështi të ndahet dhe të trajtohet në kushte të veçanta. Kur mastiti është "i padukshëm" dhe nuk zbulohet në një studim klinik / të jashtëm / studimor, ai referohet si i fshehur, këto lloje të proceseve inflamatore janë të përhapura dhe të vështira për t'u trajtuar.
Në shumicën e rasteve, agjentët e dëmshëm që shkaktojnë mastitë janë mikro-organizmat, kur jane në trup, ai(organizmi) i përgjigjet me një reagim të duhur, duke u shfaqur fillimisht me një rritje të mprehtë të somatikëve / trupit / qelizave në qumësht. Nëse mekan-izmat mbrojtës janë në gjendje të përballojnë infeksio-nin, rritja e numrit të qelizave ruhet për një periudhë të shkurtër 1-2 javë. Sidoqoftë, nëse eliminimi i agjentit ose faktorit të dëmshëm është vonuar, proc-esi patologjik zgjat muaj ose edhe gjatë gjithë laktacionit.

Për të përcaktuar gjendjen shëndetësore të gjëndrës së qumështit, kryesisht kontrollohen dy tregues:
. Demonstrimi në qumështin e mikroorganizmave që shkaktojnë mastitë.
. Demonstrimi i një përgjigje inflamatore nga rritja e numrit të qelizave somatike në qumësht.
Në një gjender qumeshti te shendeteshme nuk duhet te kete mikroorganizma semundje-prurese, për sa i përket përmbajtjes qelizore, për shembull, në Gjer-mani, konsiderohet si kufiri maksimal për një gjëndër qumeshti të shëndetsh-me - 100,000 elementë qelizorë për mililitër qumësht.
Vetëm për informacion; deri në 300,000 qeliza somatike/ml në vendet e Rajonit tone, per qumësht lope te cilesise "ekstra". Po tek ne çfare behet? Eshte urgj-një Qender Studimore të kete te dhena konkrete dhe te percaktohet ne standart si dhe masat qe duhen marre, më së shpeshti është rezultat i gabimeve në ble-gtorinë dhe teknologjinë. Duhet pasur parasysh se numri i elementeve qelizore normalisht është më i larte: në dimër, në ditët e para dhe në fund të laktacionit, te kaf-shët më të moshuara, në fund të periudhes se qumështit, proceset e sëm-undjes prekin tërë trupin.
Kur testet tregojnë se qumështi përmban patogjenë pa ndonjë anomali tjetër, atëherë është një infeksion latent. Rreziku në këto raste është aktivizimi i mu-ndshëm dhe / ose hyrja në gjëndrën e qumeshtit të kafshëve të shëndetshme.
Mastiti i referohet rasteve kur patogjenët dhe një numër i rritur i elementeve qe-lizore janë identifikuar. Siç është përmendur tashmë, ato mund të jenë të hapura (klinike) ose të fshehura (nënklinike), si dhe akute dhe kronike, specifike dhe jo specifike.
Në proceset inflamatore të gjëndrës së qumështit, zbulohen ndryshime të tjera në përbërjen e qumështit, siç janë: ulja e laktozës, yndyrës, kazeinës dhe rritja e klorureve, joneve të natriumit, alkalizimi. Këto devijime në fakt çojnë në një për-keqësim të mprehtë të cilësive të tij teknologjike, gjë që prek përfundimisht fer-merët e qumështit, perpunuesit e qumeshtit dhe natyrisht konsumatorët.
Si mund të kontrollohet më lehtë cilësia e qumështit dhe shëndeti i gjëndrës qumështore në praktikë dhe në ferma? Mbi të gjitha është detyrë e veterine-rëve. Percaktimi i numrit te qelizave somatike dhe pH e qumështit monitorohen për secilën kafshë individuale dhe tufë përmes të ashtuquajturave teste të shpejta të mastitit. Ato janë të arritshme, të disponueshme tregtare dhe të destinuara për punë në fermë. Testimi parandalues duhet të bëhet një herë në tre muaj dhe, nëse është e nevojshme, në një interval më të shkurtër. Shumë fabrika dhe qendra te tjera perpunimi qumeshti ne vendet e Rajonit tone po perdorin ANALIZATORE te ndryshem edhe te Tipit EKOMILK dhe teknika te avancuara , për të përcaktuar shpejt dhe saktë vetitë fiziko-kimike të qumështit, si dhe përmbajtjen e tij qelizore, edhe në kushte fushore – ne ferma. Sidoqoftë, për diagnostikimin e mastitit, është e nevojshme të kryhet një ekzaminim mikro-biologjik dhe të provohet prania ee mikroorganizmave patogjene në qumësht. Në testimin mikrobiologjik zakonisht përcaktohet ndjeshmëria dhe rezistenca e baktereve ndaj antibiotikëve të ndryshëm dhe sulfonamideve, d.m.th. bëhet një antibiotikograma.
Nuk duhet harruar zbatimi i një metode tjetër, shumë e thjeshtë për të kontro-lluar gjendjen e gjëndrës së qumështit – Para çdo mjelje currilat e para te qum-eshtit kalohen ne nje site, nape ose në një enë me fund të errët për të zbuluar njollë, koagulim të qumeshtit, devijime që ndodhin në prani të mastitit klinik. Në raste të tilla, duhen ndërmarrë hapa të menjëhershëm për ta trajtuar atë dhe, natyrisht, ndarjen e qumështit.
Kam krijuar idene se ne shum raste ne vendin tone kontrolli mikrobiologjik i qumeshtit sidomos ai i paperpunar nuk zbatohet ndersa percaktimi i qelizave somatike nuk ma merr mendja se jane te qarta nga ato që prodhojne dhe perp-unojne qumeshtin. Perpunuesit e qumeshtit nuk i kontrollojne kur qumeshti me-rret ne dorezim pra nuk ka se kush të jap alarmin per nje ngarkese bakteriale jashte normave te lejuara si pasoje fermeret nuk jane aq te shqetesuar!!!
PS!
Mësoni njerzit, pajisni laboratoret dhe beni kontrollin te pakten minimal; numrin e pergjitheshem te mkikroorganizmave dhe qelizave somatike ne te gjitha qum-eshtrat qe pranohen deri sa te stabilizohet gjendja dhe njerezit t`a marrin vesh se pa keta QUMESHTI nuk bën asnje hap perpara për ku eshte nise me shku!!!